ምን ያህል ልጸልይ? ለምን ያህል ጊዜ?

ጸሎት የነፍስ እስትንፋስ ነው ይባላል፤ ይህ አባባል ግጥማዊ ማጋነን ብቻ ሳይሆን፣ በወንጌላት ውስጥ ኢየሱስ ራሱ ስለ ጸሎት ካቀረባቸው ትምህርቶች መካከል በጥልቀት ሲመረመር እውነተኛ ትንቢት ሆኖ ይገኛል። በሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ አሥራ አንድ ውስጥ የሚገኘው የመንፈቀ ሌሊት ወዳጅ ምሳሌ፣ ደቀ መዛሙርቱ በራሳቸው አንደበት "ጌታ ሆይ ጸሎትን አስተምረን" ብለው ካቀረቡት ጥያቄ በኋላ የተሰጠ ትምህርት ነው። ይህ ጥያቄ ራሱ ትልቅ ትርጉም አለው፦ ደቀ መዛሙርቱ ኢየሱስን ሲከተሉ የተመለከቱት ትልቁ ምሥጢር፣ ተአምራቱ ወይም ትምህርቱ ብቻ ሳይሆን፣ ብቻውን ወደ ተራራ ወጥቶ ከአባቱ ጋር ያለው ጥልቅ ኅብረት ነበር። የእርሱን ኅይል የናፈቁትን ያህል፣ የእርሱን የጸሎት ሕይወት ናፈቁ። ይህ ትምህርት ለእኛም ተመሳሳይ ጥሪ ይዞልናል፦ የክርስቲያናዊ ሕይወት ማዕከል፣ በሥርዓት የተሞላ ልማድ ሳይሆን፣ ከሰማያዊው አባት ጋር ያለ ሕያው፣ ደፋርና ተከታታይ ግንኙነት እንደሆነ እንድንረዳ ይጋብዘናል።

ይህ ጽሁፍ፣ ይህን አጭር ነገር ግን ወሰን የለሽ ጥልቀት ያለውን ምንባብ በሦስት ንብርብር ይመረምራል፦ በመጀመሪያ በታሪካዊና ማህበራዊ ዐውዱ፣ ቀጥሎም በቋንቋዊና ስነ-መለኮታዊ ጥልቀቱ፣ በመጨረሻም በመላው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካለው የጸሎት ትረካ ጋር ባለው ትስስር። ዓላማውም አንባቢውን ወደ ላቀ የጸሎት ሕይወት መጋበዝ ነው፤ ምክንያቱም ይህ ምንባብ በመጨረሻ የሚያመለክተው ነገር ራሱ እግዚአብሔር፣ በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት በሕይወታችን ውስጥ የመኖሩ እውነታ ስለሆነ ነው።

ታሪካዊና ማኅበራዊ ዐውድ፡ የመስተንግዶ ቅድስና

የመንደር ክብር በአንድ ማንኳኳት ላይ የተንጠለጠለበት ምሽት

ይህን ምሳሌ ጠለቅ ብለን ከመግባታችን በፊት፣ ራሳችንን ወደ መጀመሪያው ክፍለ ዘመን የገሊላ ወይም የይሁዳ ትንሽ መንደር ማጓጓዝ ይኖርብናል። በዚያ ዓለም ውስጥ፣ እንግዳ ተቀባይነት (ሆስፒታሊቲ) የግል ውሳኔ ወይም የግል ደግነት መገለጫ ብቻ አልነበረም፤ ይልቁንም መላውን ማኅበረሰብ የሚያስተሳስር የቃል ኪዳን ግዴታ፣ የእግዚአብሔር ገጽታ የሚንጸባረቅበት ቅዱስ ደንብ ነበር። አብርሃም በመምሬ ዛፎች ሥር ለሦስቱ እንግዶች የሮጠው ሩጫ (ዘፍጥረት 18፡1-8)፣ ወይም ሎጥ በሰዶም በር ላይ ለእንግዶቹ ያሳየው አጥብቆ መጋበዝ (ዘፍጥረት 19፡1-3)፣ ይህንኑ ጥንታዊ የቃል ኪዳን ሕዝብ ሥነ-ምግባር ያንጸባርቃሉ። እንግዳ በሌሊት ቢመጣና ምግብ ባይቀርብለት፣ ይህ ነውር የግለሰቡ ብቻ ሳይሆን የመላው መንደር የጋራ ኀፍረት ተደርጎ ይቆጠር ነበር።

ይህንን ስንረዳ፣ በምሳሌው ውስጥ ያለው ሰው ወዳጁን በእኩለ ሌሊት የሚረብሸው ከራስ ወዳድነት ወይም ከስንፍና እንዳልሆነ እንገነዘባለን፤ ይልቁንም የማኅበረሰቡን የተቀደሰ ግዴታ ለመወጣት ካለበት መንፈሳዊ ጫና የተነሳ ነው። "ወዳጄ ሆይ" የሚለው ጥሪ ራሱ የቃል ኪዳን ቋንቋ ነው፤ ግንኙነትን፣ አደራንና መተማመንን የሚያመለክት ነው። እግዚአብሔር ራሱ ለአብርሃም "ወዳጄ" (ኢሳይያስ 41፡8) ተብሎ እንደተጠራ ሁሉ፣ ይህ ቃል የቅርበትና የመተማመን ማዕከል ነው። ስለዚህም ጌታችን ይህን ተራ የሚመስል የዕለት ተዕለት ትዕይንት ተጠቅሞ፣ ወደ ላቀ መንፈሳዊ እውነት ይመራናል፦ ወደ እግዚአብሔር በምንቀርብበት ጊዜ የምንቀርበው እንደ ባዕድ ወይም እንደ ተለማማጅ ሳይሆን፣ በቃል ኪዳን እንደ ተጠራን ወዳጆች ነው።

የቤቱ አሠራርም ትልቅ መንፈሳዊ ትምህርት ይሰጠናል። በዚያ ዘመን የገጠር ቤቶች ብዙውን ጊዜ አንድ ክፍል ብቻ ያላቸው ሲሆኑ፣ መላው ቤተሰብ በአንድ ላይ ይተኛ ነበር። ስለዚህ "ተነሥቼ ልሰጥህ አልችልም" የሚለው ምላሽ ግድየለሽነት ሳይሆን፣ አንድ ሰው ቢነሳ መላውን ቤተሰብ የሚያነቃ ተግባራዊ ችግር ነው። ይህ ዝርዝር ጉዳይ ምሳሌውን የበለጠ አሳማኝ የሚያደርገው ብቻ ሳይሆን፣ ኢየሱስ ደፋር የሆነውን ጠያቂ ከሚያገኘው ተፈጥሯዊ የመቃወሚያ ምክንያት ጋር በማነጻጸር ትልቁን መንፈሳዊ እውነት እንድንመለከት ያዘጋጀናል፦ የእግዚአብሔር የመስጠት ውሳኔ በምቾት ላይ ሳይሆን በፍቅሩ ጥልቀት ላይ የተመሠረተ ነው።

ስነ-ጽሑፋዊ አወቃቀርና የክርክር ስልት

ከትንሹ ወደ ትልቁ የሚደረግ የእምነት ዝላይ

ምሳሌው የተገነባው በአይሁዳዊ ትርጓሜ ዘዴ በሚታወቀው "qal wa-ḥomer" (ከትንሹ ወደ ትልቁ) መርህ ላይ ነው። ይህ የክርክር ስልት፣ "ካነሰው እውነት ከሆነ የበለጠው በእርግጥ እውነት ነው" ብሎ ይደመድማል። አንድ እንቅልፍ የተኛ፣ ያልፈለገ ሰው እንኳ በተከታታይ ጥያቄ ቢሸነፍ፣ ፍጹም ደግና ወዳድ የሆነው ሰማያዊ አባት ምን ያህል በላይ አይሰጥ! ይህ የክርክር ዘይቤ በኋላ ደግሞ በምንባቡ ውስጥ ራሱ ይደገማል፣ ከወዳጅ ወደ ምድራዊ አባት፣ ከምድራዊ አባት ወደ ሰማያዊ አባት እያደገ ይሄዳል። ይህ በራሱ ትንቢታዊ ትርጉም አለው፦ የእግዚአብሔር ደግነት ልክ ወደ ማይታሰብ ከፍታ የሚያድግ፣ የሰው ልጅ አእምሮ ሊይዘው የማይችለው ጥልቀት ያለው ፍቅር ነው።

ሦስት እንጀራ፡ የተትረፈረፈ ጸጋ ምልክት

"ሦስት እንጀራ አበድረኝ" የሚለው ጥያቄ በዘመኑ ልማድ መሠረት ለአንድ እንግዳ ተገቢ ምግብ ማቅረቢያ መጠን ተደርጎ ይታሰብ ነበር። ይህ ዝርዝር በራሱ ትንሽ ቢመስልም፣ መንፈሳዊ አንድምታ ግን አለው፦ እግዚአብሔር ልመናችንን ሲመልስ በጭንቅ አይደለም፤ ለራሱ ብቻ ሳይሆን ለሌላውም ጭምር በሚተርፍ ልክ ነው የሚሰጠው። ጳውሎስ በኋላ "አምላኬም እንደ ባለ ጠግነቱ መጠን፥ በክርስቶስ ኢየሱስ በክብር የሚያስፈልጋችሁን ሁሉ ይሞላል" (ፊልጵስዩስ 4፡19) ብሎ የሚያውጀው ተስፋ፣ በዚህ ትንሽ ዝርዝር ውስጥ አስቀድሞ ተዘርቷል።

ማዕከላዊው ቃል፡ ደፋር ንዝነዛ

ያለ ኀፍረት መጠየቅ የእምነት ምልክት ሲሆን

የዚህ ምንባብ ትርጓሜያዊ ልብ የሚገኘው በአንድ ብቸኛ ቃል ውስጥ ነው፦ (anaideia)። ይህ ቃል በአዲስ ኪዳን ውስጥ የሚገኘው በዚህ ስፍራ ብቻ ነው ፣ ትርጉሙም በጥሬው "ያለ ኀፍረት መሆን" ወይም "ማኅበራዊ ልማድን የሚጥስ ደፍረት" ማለት ነው። ብዙ ትርጉሞች ይህን ቃል "ጽናት" ብለው ሲተረጉሙት፣ ጥልቅ የቋንቋ ጥናት ግን ትርጉሙ ከዚያ የበለጠ ኃይለኛ መሆኑን ያሳያል፦ ራስን ዝቅ የማድረግ ፍርሃት የሌለው፣ ራስን ክብር ከመፈለግ ይልቅ የተፈላጊውን ነገር አስፈላጊነት የሚያስቀድም ደፋር ጥያቄ ማለት ነው።

በአብዛኛው ምሁራን ዘንድ ተቀባይነት ያለው ትርጓሜ፣ ይህ "ንዝነዛ" የሚያንኳኳው ሰው ደፋር እምነት ነው እንጂ የተኛው ወዳጅ "እምቢተኝነት" አይደለም። ይህም ማለት ትምህርቱ ስለ እግዚአብሔር ፈቃደኛ ያለመሆን የሚያስተምር ሳይሆን፣ ስለ ጸላዩ ደፋርና የማያቋርጥ እምነት የሚያስተምር ነው። ይህ ትርጓሜ የያዕቆብን ከመልአኩ ጋር የነበረውን ትግል ("ካልባረከኝ አልለቅህም" ዘፍጥረት 32፡26) ወይም የከነዓናዊቷን ሴት ደፋር ልመና (ማቴዎስ 15፡21-28) ያስታውሰናል፤ በሁለቱም ጉዳዮች ደፋር፣ የማይለቅ እምነት በእግዚአብሔር ፊት ተሸልሟል። ይህ ደግሞ ለዘመናዊው አማኝ ትልቅ ነጻነት ይሰጣል፦ ወደ እግዚአብሔር በምንቀርብበት ጊዜ፣ "ምን ያህል ልጠይቅ ይገባኛልን?" የሚል ፍርሃት ሳይሆን፣ በልጅነት ድፍረት የተሞላ ልብ ይገባናል።

የጸሎት ተባዢ፡ ለምኑ፣ ፈልጉ፣ አንኳኩ

ኢየሱስ ሦስት ተያያዥ ግን የተለያዩ ግሦችን ይጠቀማል፦ ለምኑ ፣ ፈልጉ ፣ አንኳኩ ። እነዚህ በዘፈቀደ የተመረጡ ተመሳሳይ ቃላት አይደሉም። በግሪኩ ጽሑፍ ውስጥ በአሁናዊ ተደጋጋሚ ግስ ቅርጽ የተጻፉ በመሆናቸው፣ "ያለማቋረጥ ለምኑ፣ ያለማቋረጥ ፈልጉ፣ ያለማቋረጥ አንኳኩ" የሚል ቀጣይነት ያለው መንፈሳዊ አቅጣጫ ያመለክታሉ። ይህ ጸሎትን እንደ ነጠላ ክስተት ሳይሆን፣ እንደ ተከታታይ ግንኙነት፣ እንደ የዕለት ተዕለት አቅጣጫ ያቀርበዋል።

ከዚህ ተባዢ ውስጥ የምናገኘው መንፈሳዊ ትምህርት፣ ጸሎት ብዙ ጊዜ ወዲያውኑ ምላሽ የማያመጣ ቢመስልም፣ ይህ የእግዚአብሔር ዝምታ ወይም አለመስማት ምልክት እንዳልሆነ ነው። ይልቁንም ራሱ ጽናቱ፣ ራሱ ፍለጋው፣ ራሱ ማንኳኳቱ የነፍስን ጥልቅ ናፍቆት እያዳበረ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ትስስር እያጠናከረ የሚሄድ መንፈሳዊ ሂደት ነው። ተከታዩ ቁጥር "የሚለምን ሁሉ ይቀበላል" የሚለው ተስፋ ደግሞ፣ ይህ ተስፋ ለተመረጡ ጥቂት ሰዎች ብቻ የተወሰነ ሳይሆን፣ ለሚለምኑ፣ ለሚፈልጉ፣ ለሚያንኳኩ ሁሉ ክፍት የሆነ ሁለንተናዊ ጸጋ መሆኑን ያሳያል።

ከወዳጅ ወደ አባት

ከቁጥር አሥራ አንድ ጀምሮ ኢየሱስ ከምሳሌያዊ ትምህርት ወደ ቀጥተኛ ስነ-መለኮታዊ ክርክር ይሸጋገራል፣ የክርክር ስልቱን ደግሞ ከወዳጅ ወደ አባት ይለውጣል። ይህ ሽግግር በአጋጣሚ አይደለም። ወዳጅነት በምርጫ ላይ የተመሠረተ ግንኙነት ነው፤ አባትነት ግን በተፈጥሮ ግዴታና ጥልቅ ፍቅር ላይ የተመሠረተ ነው። በዚህ ሽግግር ኢየሱስ የእግዚአብሔርን ለጸላዮቹ ያለውን ዝምድና ወደ ላቀ ደረጃ ከፍ ያደርገዋል፦ ወደ አባትና ልጅ ግንኙነት።

የቀረበው ክርክር በሦስት ተከታታይ ንጽጽሮች ተገንብቷል፦ እንጀራ/ድንጋይ፣ ዓሣ/እባብ፣ እንቍላል/ጊንጥ። እያንዳንዱ ጥንድ በቅርጽ ተመሳሳይነት ያለው ግን በባህርይ ፍጹም ተቃራኒ ነገር ያቀርባል። ይህ ተመሳሳይነት ሆን ተብሎ የተመረጠ ነው፦ ኢየሱስ የሚያስተምረው ማንኛውም አባት ለልጁ ጎጂ ነገር በስህተትም እንኳ አይሰጥም የሚለውን ብቻ ሳይሆን፣ ሆን ብሎ ክፉ ነገር ፈጽሞ አይሰጥም የሚለውን ነው። ክርክሩ የሚደመደመው በተመሳሳይ "ከትንሹ ወደ ትልቁ" አመክንዮ ነው፦ ምድራዊ ወላጆች ኃጢአተኛ ቢሆኑም ለልጆቻቸው መልካም ስጦታ የመስጠት ተፈጥሯዊ ችሎታ አላቸው። ስለዚህ ፍጹም ቅዱስ የሆነው ሰማያዊ አባት ምን ያህል በላይ የሆነ ደግ ስጦታ ይሰጣል!

ይህ ክርክር ስለ እግዚአብሔር ባህርይ ሁለት ተያያዥ እውነቶችን ያስተምራል፦ አንደኛ፣ የእግዚአብሔር ደግነት ከሰው ልጅ ደግነት ጋር በዓይነት ተመሳሳይ ቢሆንም በመጠን ግን ወሰን የለሽ በላይ ነው። ሁለተኛ፣ የእግዚአብሔር አባትነት ተምሳሌታዊ ብቻ ሳይሆን፣ የጸላዮቹን ልመና የሚሰማ፣ የሚያውቅ፣ ንቁ ተሳትፎ ያለው ኅያው ግንኙነት ነው። ይህ ትምህርት ከጌታ ጸሎት መጀመሪያ ("አባታችን ሆይ") ጋር በቀጥታ ይያያዛል፣ የጠቅላላውን ምዕራፍ ውስጣዊ አንድነት ያሳያል።

የስጦታዎች ሁሉ ስጦታ፡ መንፈስ ቅዱስ

ከዚህ ምንባብ በጣም ጠቃሚ ከሆኑት ስነ-መለኮታዊ ነጥቦች አንዱ የሚገኘው በመደምደሚያው ቁጥር ውስጥ ነው። ተመሳሳዩ ትምህርት በማቴዎስ ወንጌል (ማቴዎስ 7፡7-11) ሲቀርብ፣ መደምደሚያው "መልካም ነገርን" በአጠቃላይ ይጠቅሳል። ሉቃስ ግን ይህንን ሐረግ ወደ ይበልጥ ልዩና ጥልቅ ስጦታ ይለውጠዋል፦ መንፈስ ቅዱስ። ይህ የሉቃስ ትኩረት በአጋጣሚ አይደለም፤ ሉቃስ በወንጌሉም ሆነ በሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ ውስጥ ለመንፈስ ቅዱስ ሥራ ልዩ ትኩረት የሚሰጥ ጸሓፊ ነው።

ይህ ጥልቅ እውነት ያመለክታል፦ ጸሎት በዋነኛነት ስለ ቁሳዊ ፍላጎቶች ማሟያ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም ጸሎት የመጨረሻ ግቡ ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ግንኙነት ጥልቀትና ቅርበት መጨመር ነው። መንፈስ ቅዱስ ራሱ የእግዚአብሔር መገኘት፣ ኃይል፣ ሕይወት በአማኙ ውስጥ የሚያድርበት መንገድ ስለሆነ፣ ይህ ስጦታ ከማንኛውም ቁሳዊ ወይም ጊዜያዊ በረከት በላይ ነው። ይህ ምንባብ ከጸሎት ትምህርት ወደ pneumatology (የመንፈስ ቅዱስ ስነ-መለኮት) በሚያምር ሁኔታ ይሸጋገራል፣ ጸሎትን ራሱ በመንፈስ ቅዱስ የሚመራ ተግባር አድርጎ ያቀርበዋል (ሮሜ 8፡26)።

ውድ አንባቢ፣ ይህ እውነት ልብህን ሊነካ ይገባል፦ ብዙ ጊዜ ስንጸልይ ከእግዚአብሔር የምንፈልገው የተለየ ችግር መፍትሔ ወይም የተለየ በረከት ብቻ ነው። ነገር ግን ይህ ምንባብ የሚያሳየን፣ ትልቁ ጥያቄያችን "እግዚአብሔር ራሱ ይስጠኝ" የሚል መሆን እንዳለበት ነው። መንፈስ ቅዱስ ሲሰጠን፣ ከሱ ጋር በእርግጥ "ሁሉ" ይሰጠናል፤ ምክንያቱም እርሱ ራሱ የተስፋችን ምንጭ፣ የመጽናናታችን ረዳት፣ የጸሎታችን አነሳሽ ነውና።

የጸሎት ምስጢር በመላው መጽሐፍ ቅዱስ እይታ

የሉቃስ 11፡5-13 ትምህርት ብቻውን ቢቆም እንኳ ጥልቅ ነው፤ ነገር ግን ይህ ምንባብ የሚገኘው ከዘፍጥረት እስከ ራእይ በሚዘልቅ ግዙፍ የቃል ኪዳን ትረካ ውስጥ ነው። ጸሎት በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ተነጣጥሎ የሚታይ ርዕሰ ጉዳይ ሳይሆን፣ የቃል ኪዳን ግንኙነት ራሱ የሚተነፍስበት አካል ነው። ከዚህ በታች ያለው ጥናት የጸሎትን ስነ-መለኮት በአምስት ዋና ዋና የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች በኩል በመከታተል፣ በመጨረሻም ወደ ስልታዊ ስነ-መለኮታዊ ውህደት ያመራል።

ብሉይ ኪዳን፡ የቃል ኪዳን ጸሎት

አብርሃም ስለ ሰዶም ከእግዚአብሔር ጋር ያደረገው ድርድር (ዘፍጥረት 18፡23-32) የመጀመሪያውና ከሁሉ የላቀ የአማላጅ ጸሎት ምሳሌ ነው። አብርሃም ደፋርና ተከታታይ በሆነ ውይይት፣ ከሃምሳ ወደ አርባ አምስት፣ ወደ አርባ፣ ሠላሳ፣ ሃያ፣ በመጨረሻም ወደ አሥር ጻድቃን ቁጥር እየቀነሰ ይማጸናል። ይህ ትረካ ቀድሞውኑ የሚያሳየው፣ የእውነተኛ ጸሎት ባህርይ ትሕትናን ብቻ ሳይሆን ደፋር ውይይትንም እንደሚያካትት ነው ። ይህም ከሉቃስ "ደፋር ንዝነዛ" ጽንሰ ሐሳብ ጋር ጥልቅ ትይዩነት አለው። ሙሴ በወርቅ ጥጃ ክህደት ወቅት (ዘጸአት 32፡9-14) ለእስራኤል ሕዝብ የተማጸነው ጸሎትም ተመሳሳይ ጥልቀት አለው፤ የብሉይ ኪዳን ጸሎት ብዙውን ጊዜ የግል ልመና ብቻ ሳይሆን፣ ለጠቅላላው ማኅበረሰብ ቆሞ የሚቀርብ የአማላጅነት ተግባር መሆኑን ያሳያል።

የመዝሙረ ዳዊት ጸሎታዊ ስፋት

መዝሙረ ዳዊት የእስራኤልን የጸሎት ሕይወት በጥልቀት የሚያንጸባርቅ ልዩ ስብስብ ነው። ምሁራን መዝሙራትን በስድስት ዋና ዋና ዘውጎች ይመድቧቸዋል፦ ልመና፣ ምስጋና፣ ውዳሴ፣ የንግሥና መዝሙር፣ የጥበብ መዝሙር፣ የርግማን መዝሙር። ከእነዚህ ውስጥ የልመና መዝሙራት (እንደ መዝሙር 22፣ 42፣ 88) ከግማሽ በላይ የሚሆነውን ክፍል ይይዛሉ፣ ይህም የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሎት ስሜታዊ ሐቀኝነትን ከእግዚአብሔር ፊት መደበቅ እንደሌለበት ያስተምራል።

ወንጌላት፡ የኢየሱስ ራሱ ጸሎት

የጌቴሴማኒ ጸሎት (ማቴዎስ 26፡36-46፤ ሉቃስ 22፡40-46) ከሉቃስ 11 ትምህርት ጋር ጥልቅ ትይዩነት ያሳያል፦ "አባት ሆይ" ብሎ ይጀምራል፣ ነገር ግን የራሱን ፈቃድ ለአብ ፈቃድ የሚያስገዛበት ጥልቅ ትሕትና ያሳያል። ይህ ትምህርት ጸሎትን ወደ ጥልቀት ይወስደዋል፦ እውነተኛ ጸሎት ፍላጎትን መግለጽ ብቻ ሳይሆን፣ ፈቃድን ለእግዚአብሔር ፈቃድ ማስገዛትንም ያካትታል። በተጨማሪም ሉቃስ ራሱ ከምዕራፍ 11 ውጭ ሁለት ተጨማሪ ጸሎት-ተኮር ምሳሌዎችን ያቀርባል፦ የመበለቷና ዳኛ ምሳሌ (ሉቃስ 18፡1-8) እና የፈሪሳዊውና የቀራጩ ምሳሌ (ሉቃስ 18፡9-14)፤ ሁለቱም ደፋር ጽናትንና ትሑት ልብን ስለሚጠይቀው ጸሎት ተመሳሳይ ትምህርት ይሰጣሉ።

ሐዋርያት ሥራና የጳውሎስ መልእክታት

ከዕርገት በኋላ ደቀ መዛሙርቱ በአንድነት በጸሎትና በምልጃ ይተጉ ነበር (ሐዋርያት ሥራ 1፡14)፣ ይህም ጸሎት ለጴንጤቆስጤ ቀን መንፈስ ቅዱስ መውረድ ቀጥተኛ ቅድመ ዝግጅት እንደነበረ ያሳያል ። ይህም ከሉቃስ 11፡13 ጋር ጥልቅ ትስስር አለው። ጳውሎስ በሮሜ መልእክት ውስጥ ደግሞ የሚያስተምረው ጥልቅ እውነት፣ የሰው ልጅ ድካም በጸሎት ውስጥ እንኳ እንዳለ ነው፤ ነገር ግን መንፈስ ቅዱስ ራሱ ለእኛ በማይነገር መቃተት እንደሚማልድ ያረጋግጣል (ሮሜ 8፡26)። ይህ ትምህርት ከሉቃስ 11፡13 ጋር ተዳምሮ ሲታይ፣ የመንፈስ ቅዱስ ሚና በጸሎት ውስጥ ድርብ መሆኑን ያሳያል፦ ራሱ ከእግዚአብሔር ወደ እኛ የሚሰጥ ስጦታ ብቻ ሳይሆን፣ በእኛ ውስጥ ኖሮ ወደ እግዚአብሔር ፊት የሚያማልደን ወኪልም ነው። ጳውሎስ በተሰሎንቄ መልእክትም "ሳታቋርጡ ጸልዩ" (1ኛ ተሰሎንቄ 5፡17) የሚለውን አጭርና ኃይለኛ ትእዛዝ ይሰጣል ። ይህ ጭብጥ ከሉቃስ 11 ውስጥ ካለው ተከታታይ "ለምኑ፣ ፈልጉ፣ አንኳኩ" ትምህርት ጋር በቀጥታ ይስማማል።

አጠቃላይ መልእክታትና ራእይ

"የጻድቅ ሰው ጸሎት በስራዋ ብዙ ኃይል ታደርጋለች" (ያዕቆብ 5፡16) የሚለው ትምህርት፣ ኤልያስን "እንደ እኛ ሰው" (ያዕቆብ 5፡17) አድርጎ በመግለጽ፣ ጸሎት ልዩ መንፈሳዊ ችሎታ ላላቸው ጥቂት ሰዎች ብቻ የተወሰነ ሳይሆን ለማንኛውም ተራ አማኝ ተደራሽ መሆኑን ያሳያል። ይህ ጭብጥ ከሉቃስ 11፡10 "የሚለምን ሁሉ ይቀበላል" ከሚለው ሁለንተናዊ ተስፋ ጋር ይስማማል። በመጨረሻም፣ የራእይ መጽሐፍ ጸሎትን ወደ ማይታይ ኮስሚክ ልኬት ከፍ ያደርገዋል፦ የቅዱሳን ጸሎቶች እንደ ዕጣን ጭስ ወደ እግዚአብሔር ዙፋን ፊት ይቀርባሉ (ራእይ 5፡8፤ 8፡3-4)፤ በምድር ላይ የሚቀርበው ትንሽ ጸሎት እንኳ በሰማይ ውስጥ ዘላለማዊ ትርጉምና ኃይል እንዳለው ይህ ራእይ ይመሰክራል።

ስልታዊ ውህደት

ይህንን ሁለንተናዊ ጥናት ስንመለከት፣ አንድ ወጥ የሆነ ስልታዊ ንድፍ ብቅ ይላል፦ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ጸሎት በመሠረቱ ሥላሴአዊ አወቃቀር አለው። ጸሎት ወደ አብ ይቀርባል (ሉቃስ 11፡2 "አባታችን ሆይ")፣ በወልድ ስም ወይም በኩል ይቀርባል (ዮሐንስ 14፡13-14፤ ዕብራውያን 7፡25)፣ እናም በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ይነሳሳል፣ ይመራል፣ ይታገዛል (ሮሜ 8፡26፤ ኤፌሶን 6፡18)። ይህ ሥላሴአዊ አወቃቀር በሉቃስ 11፡5-13 ውስጥ በጥቃቅን መልኩ አስቀድሞ ይታያል ። ጸላዩ ወደ አባት ይቀርባል፣ በኢየሱስ ትምህርት አማካኝነት እንዴት እንደሚጸልይ ይማራል፣ የመጨረሻውም ስጦታ መንፈስ ቅዱስ ራሱ ነው።

መንፈሳዊ አንድምታና የልብ ምላሽ

ውድ አንባቢ፣ ይህ ምንባብ ለዘመናዊው አማኝ ብዙ ጥልቅ መንፈሳዊ ትምህርቶችን ይሰጣል፤ እነዚህም እውነታዎች የንድፈ ሐሳብ ዕውቀት ብቻ ሳይሆኑ፣ በግል የጸሎት ሕይወትህ ውስጥ ሥር እንዲሰዱና ሕያው ተሞክሮ እንዲሆኑ የተጋበዙ ናቸው። ከሁሉም አስቀድሞ መገንዘብ የሚገባን ታላቅ እውነት ጸሎት እንደ ረቂቅ ሥርዓት ወይም የቃላት ድግግሞሽ ሳይሆን፣ ከአፍላው የፍቅር ግንኙነት የሚመነጭ የልብ መሐላ መሆኑን ነው። ምንባቡ ጸሎትን የሚያቀርበው በአባትና በልጅ መካከል እንዳለ ሕያው፣ ግልጽና የጠበቀ ግንኙነት እንጂ እንደ አስማታዊ ቀመር ወይም መደበኛ ልማድ አይደለም። እግዚአብሔር ልመናችንን የሚሰማው ከውዴታ ግንኙነት ስለሚፈልግ እንጂ በግዴታ የተጣለበት ሕግ የለም። ልብህ በዚህ ዘላለማዊ እውነት ይርጋ፦ አንተ ወደ እርሱ በምትቀርብበት ጊዜ፣ የምትቀርበው ከሩቅ ከሚመለከት አምላክ ጋር አይደለም፤ ይልቅስ ስምህን ጠንቅቆ ወደሚያውቅ፣ ጸጉርህን የቈጠረና ድካምህን ሁሉ በዝርዝር ወደሚረዳ አፍቃሪ አባት ነው።

ሁለተኛው ወሳኝ መንፈሳዊ እውነት ደፋር መሆን የእምነት እውነተኛ መገለጫ መሆኑ ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የምንመለከተው "ደፋር ልመና" ወይም የማያቋርጥ መጠየቅ የሚያስተምረን፣ ወደ እግዚአብሔር ዙፋን በፍርሃት፣ በጥርጣሬ ወይም በባርነት መንፈስ ሳይሆን፣ በልጅነት ድፍረትና በእምነት እርግጠኝነት መቅረብ እንደሚገባን ነው። ይህ ድፍረት ከሥጋዊ ትዕቢት ወይም ከትምክህት የመነጨ ሳይሆን፣ የእግዚአብሔርን ቸር ባሕርይና ወሰን የለሽ ፍቅር ከማወቅ ነው። ብዙ ጊዜ በጸሎት ሕይወታችን "ምን ያህል ልጠይቅ ይገባኛል? ለምን ያህል ጊዜ አጥብቄ እለምናለሁ?" ብለን እንሰለቻለን፤ ወይም "ደክሜያለሁ፣ ትንሽ ጠይቄ ዝም ልበል" ብለን እንፈተናለን። ነገር ግን መለኮታዊው ቃል የሚያስተምረን፣ የእግዚአብሔር ማለቂያ የሌለው ፍቅር በእኛ ማնኛውም ልመናና ጸሎት ፈጽሞ እንደማይሸማቀቅና እንደማይሰለች ነው፤ ይልቁንም አብ ከልጆቹ የሚወደው ደፋር፣ ቀጣይነት ያለውና ከልብ የመነጨ ልመናን ነው።

ሦስተኛው ቁምነገር ጽናት የጸሎት ውጤታማነትን የሚያጠፋ ወይም የሚከለክል ሳይሆን፣ ይልቅስ የሚጎለብትና የሚያጠነክረው መሆኑ ነው። እግዚአብሔር ጸሎታችንን ወዲያውኑ የማይመልስ ሲመስል፣ ይህ አለመስማት ወይም የመስጠት አቅም ማጣት ማለት ፈጽሞ አይደለም። ይልቁንም ጽናትና መጠበቅ ራሱ የነፍስን ጥልቅ ናፍቆት፣ ጥማትና እምነት የሚያጎለብት፣ ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን የጠበቀ ግንኙነት ከፍ የሚያደርግ መንፈሳዊ መሳሪያ ነው። በጸሎት ስትዘገይ ወይም መልስ ሲረፈድ፣ በእርግጥ የሚለወጠውና የሚቀረጸው እግዚአብሔር ሳይሆን ራስህ ነህ፤ ትዕግስትህ፣ ጥልቅ እምነትህና የባሕርይህ ጽናት ይጠናከራል፤ እናም በመጨረሻ ሰዓት ስጦታው ሲመጣ፣ ልብህ ያንን በረከት ለመቀበል ሙሉ በሙሉ ተዘጋጅቶ ይገኛል።

አራተኛውና ከሁሉ የላቀው እውነት ደግሞ የመጨረሻው ስጦታ ራሱ እግዚአብሔር መሆኑ ነው። ይህ ምንባብ የሚያስተምረን ትልቁ ትምህርት፣ የእውነተኛ ጸሎት ግብ ከእግዚአብሔር የተለያዩ ቁሳዊ ወይም ምድራዊ ስጦታዎችን ማግኘት ብቻ ሳይሆን፣ እግዚአብሔርን ራሱን ፣ በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት በሕይወታችን ውስጥ ከምንም በላይ አብልጦ ማግኘት ነው። ይህ ደግሞ ቅድሚያ የምንሰጣቸውን ነገሮች ሁልጊዜ እንድንመረምር ይጠራናል፦ በእውነት የምንፈልገው የእግዚአብሔርን እጅ (ስጦታዎቹን) ብቻ ነው ወይስ ራሱን ሰጪውን (እግዚአብሔርን)? ብዙ ጊዜ ወደ ጸሎት የምንቀርበው ከባድ ችግር ሲኖርብን ወይም አደጋ ሲያጋጥመን ብቻ ነው። ነገር ግን እውነተኛና የጠራ ጸሎት፣ ስጦታውን ብቻ ሳይሆን ሰጪውን ራሱ የሚናፍቅ የልብ ትርታ ነው።

የእግዚአብሔር ደግነት ከሰብዓዊ ፍቅር ሁሉ እጅግ የሰፋና የላቀ ነው። ይህ ሕያው እውነት ለተጨነቁ ጸላዮች ሁሉ ታላቅ መጽናኛ ነው። በምድራዊ ወላጆች ውስጥ ባለው ውስንነትና ድካም እንኳ የሚገኘው መልካምነት፣ በሰማያዊው ፍጹም አባት ዘንድ ወሰን በሌለው መጠን ይበልጣል። ይህ እውቀት ወደ እግዚአብሔር በምንቀርብበት ጊዜ ከፍርሃትና ከውጥረት ይልቅ፣ በተስፋ፣ በደስታና በሰላም እንድንሞላ ያደርገናል። ውድ ወዳጄ፣ በዛሬው ቀን ልብህን ክፈት፤ ደፋር ልመናህን አቅርብ፤ ፈልግ፤ አንኳኳ ፣ ምክንያቱም በበሩ ማዶ ያለው፣ ከጸሎትህ የተነሳ ደክሞ ሊነሳ የፈራ ሩቅ አምላክ ሳይሆን፣ ልጁ በሩን ሲያንኳኳ በታላቅ ደስታ የሚቀበል፣ በምሕረትና በፍቅር የጠለቀው ሰማያዊ አባትህ ነውና!

ሉቃስ 11፡5-13 ውስጥ የሚገኘው ይህ ትምህርት፣ ብቻውን ተነጥሎ ሳይሆን በመላው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካለው ሰፊ የጸሎት ትረካ ጋር ተያይዞ ሲታይ የበለጠ ጥልቀትን ያሳያል። ከአብርሃም ደፋር ድርድር፣ ከዳዊት የልመና ጩኸት፣ ከኢየሱስ ራሱ የጌቴሴማኒ ትሕትና፣ እስከ ጳውሎስ ትምህርትና እስከ ራእይ ኮስሚክ ዕጣን ድረስ፣ ጸሎት ሁልጊዜ የቃል ኪዳን አምላክ ከሕዝቡ ጋር ያለው ሕያው፣ ሥላሴአዊ፣ ተለዋዋጭ ግንኙነት ነው። በአጭር ምንባብ ውስጥ ጥልቅ የስነ-መለኮት እውነቶች ተይዘዋል፤ ከዕለታዊ ማኅበራዊ ትዕይንት ተነስቶ፣ ወደ እግዚአብሔር አባትነት ባህርይ፣ እና በመጨረሻም ወደ መንፈስ ቅዱስ ስጦታ ማዕከላዊነት በሚያምር ተባዢነት ያድጋል።

ይህ ምንባብ የሚያስተምረን፣ ጸሎት ደካማ፣ ፍርሃት የተሞላበት ልመና ሳይሆን፣ በእምነት የተመሠረተ፣ ደፋርና ጽኑ የሆነ ከእግዚአብሔር ጋር ያለ ግንኙነት እንደሆነ ነው። ደግሞም ይህ ግንኙነት የመጨረሻ ግቡ ቁሳዊ ፍላጎቶች ማሟያ ብቻ ሳይሆን፣ የእግዚአብሔርን ራሱን መገኘት በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት በሕይወታችን ውስጥ ማግኘት መሆኑን ያሳየናል። ይህ ትምህርት ለዛሬው አማኝ ጭምር ትኩስና ተግባራዊ ትምህርት ይሰጣል፦ ለምኑ፣ ይሰጣችኋል፤ ፈልጉ፣ ታገኙታላችሁ፤ መዝጊያን አንኳኩ፣ ይከፈትላችኋል።

እንኪያስ እናንተ ክፉዎች ስትሆኑ ለልጆቻችሁ መልካም ስጦታ መስጠት ካወቃችሁ፥ በሰማይ ያለው አባት ለሚለምኑት እንዴት አብልጦ መንፈስ ቅዱስን ይሰጣቸው?

ሉቃስ 11፥13